Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda tuyên bố đang lên kến hoạch đề nghị Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á thiết lập một cơ chế chung về an ninh hàng hải, khi ông tham dự hội nghị này vào tháng tới tại Indonesia - các quan chức Nhật Bản cho biết.
Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda.
Theo các quan chức Nhật Bản, sáng kiến này không đơn thuần là một diễn đàn thảo luận, mà là một cơ chế xem xét các biện pháp cụ thể, để bảo đảm vấn đề an ninh trên biển, trong đó có việc giải quyết tranh chấp Biển Đông.
Cơ chế mới về an ninh hàng hải này hoạt động trên cơ sở các cuộc họp cấp quan chức cao cấp và chuyên gia đến từ 18 quốc gia thành viên Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (gồm 10 nước ASEAN cùng Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Mỹ, Nga, New Zealand, Trung Quốc và Australia).
Tokyo tin tưởng rằng cơ chế này sẽ dẫn đến một khuôn khổ đa phương mới để giải quyết các tranh chấp hàng hải ở Biển Đông và các vùng biển lân cận.
Nhật Bản hy vọng là các lãnh đạo 10 nước ASEAN cùng các nhà lãnh đạo Ấn Độ, Hàn Quốc, Mỹ, Nga, New Zealand, Trung Quốc và Australia sẽ đạt được đồng thuận trên kế hoạch của Nhật Bản, để khởi động cơ chế này và ghi nhận trong bản Tuyên bố chung.
“Nhật Bản tin rằng các cuộc gặp cấp chuyên viên với các quan chức chính phủ cấp cao và chuyên gia 18 nước sẽ dẫn đến một khung đa phương mới để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông và các vùng biển lân cận”, hãng tin Kyodo hôm qua dẫn lời một quan chức nói.
“Nếu các nước trong nhóm Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á đồng ý tổ chức các cuộc họp, các nhà lãnh đạo sẽ có thể thảo luận về việc thiết lập một bộ quy tắc ứng xử tại Biển Đông mang tính chất ràng buộc”.
Giới quan sát nhận định là sáng kiến mà thủ tướng Nhật Bản dự trù đưa ra nhân Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tới đây là một cố gắng khác của Tokyo nhằm đối phó với thái độ quyết đoán ngày càng tăng của Bắc Kinh trên các vùng biển trong khu vực.
Hôm 28/9, Nhật Bản đã chủ trì cuộc họp với các đoàn đại biểu của các nước trong ASEAN bàn về tình hình căng thẳng đang leo thang tại Biển Đông. Cuộc họp cấp Thứ trưởng tập trung thảo luận về nhu cầu đạt được sự đồng thuận về quyền tự do hàng hải chiếu theo luật biển quốc tế.
Nhật Bản đưa ra kêu gọi trên cùng lúc 10 thành viên của ASEAN đang trong quá trình phác thảo các yếu tố chính cho một bộ quy tắc ứng xử thực thụ, nhằm cải thiện bản Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông đã được ký kết giữa ASEAN và Trung Quốc vào năm 2002.
Tổng thống Philippines Benigno Aquino hôm qua nói rằng ông mong đợi Trung Quốc sẽ tỏ ra “biết điều” về các tranh chấp lãnh thổ căng thẳng ở Biển Đông.
Tổng thống Philippines Benigno Aquino.
Ông Aquino, người gần đây đã tới thăm Bắc Kinh trong một nỗ lực nhằm giảm căng thẳng đang tăng cao giữa hai nước về vấn đề Biển Đông, cho hay điều quan trọng là phải hiểu lập trường của phía bên kia và xác định các khu vực có thể thoả thuận.
“Trong trường hợp của họ, việc giữ thể diện là rất quan trọng”, ông Aquino nói tại Hội châu Á tại New York, nơi ông đang có mặt để tham gia Đại hội đồng Liên hợp quốc.
“Chúng tôi nghĩ rằng họ phải biết điều, nhưng họ cũng cần có một số cách thức để giữ thể diện”, ông Aquino nói.
Nhân dịp này, Tổng thống Aquino đã nhắc lại quan điểm của ông rằng Trung Quốc cần đạt được một thoả thuận với 10 thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á về quy tắc ứng xử ở Biển Đông.
“Nếu chúng ta làm điều đó vì nền tảng song phương thì chúng ta sẽ chỉ phóng đại và làm trầm trọng thêm những tuyên bố gây tranh cãi”, ông Aquino nói.
ASEAN và Trung Quốc hồi năm 2002 đã thông qua một quy tắc ứng xử trên biển nhưng không nhưng đạt được nhiều kết quả, với việc các nhà ngoại giao nói rằng Trung Quốc muốn giải quyết các tranh chấp với từng nước.
Căng thẳng đã bùng phát hồi năm ngoái khi Philippines và Việt Nam cáo buộc Trung Quốc có hành động gây hấn với các ngư dân ở Biển Đông, nơi Brunei, Malaysia, Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền.
Trước động thái trên, Tổng thống Aquino đã quyết định dành 11 tỷ peso (252 triệu USD) để nâng cấp Hải quân Philippines. Mỹ cũng đã đề nghị trợ giúp tăng cường vũ trang cho Philippines.
Căng thẳng cũng gia tăng giữa Manila và Bắc Kinh khi Trung Quốc hồi tháng 3 tử hình 3 người Philippines vì tội buôn lậu ma tuý, bất chấp kêu gọi giảm án từ Manila.
Manila sẽ cho đấu thầu khai thác dầu khí ở Biển Đông, mặc cho căng thẳng với Trung Quốc lên cao về vấn đề chủ quyền biển đảo.
Philippines cho đấu giá khai thác dầu mỏ ở vùng biển gần Palawan (khu vực được tô đỏ). Đồ họa: Oceans.
Bộ trưởng Năng lượng Jose Layug cho biết một vài công ty nước ngoài, bao gồm tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc CNOOC muốn khai thác ở vùng biển phía tây đảo Palawan. Khu vực dành cho khai thác dầu khí này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, AFP dẫn lời bộ trưởng cho biết.
"Đấy không phải vùng tranh chấp. Khu vực chúng tôi đấu thầu chắc chắn nằm trong vùng thuộc chủ quyền của Philippines", Layug nói.
Ngoài CNOOC, hai công ty Trung Quốc khác cũng quan tâm tới việc khai thác dầu khí ở đây, Layug cho biết. Philippines sẽ công bố tên những nhà đấu thầu thành công năm tới.
Biển Đông, nơi Trung Quốc, Philippines, Việt Nam, Brunei và Malaysia cùng tuyên bố chủ quyền chồng lấn, là một khu vực rộng rộng hơn 2 triệu km vuông. Nơi đây được cho là có trữ lượng tài nguyên dồi dào, trong đó dầu mỏ ước tính có đến 17,7 tỷ tấn, đứng thứ tư về trữ lượng trên thế giới. Đây cũng là tuyến đường giao thương bận rộn bậc nhất thế giới.
Căng thẳng lên cao ở khu vực này trong nhiều tháng nay khi Việt Nam và Philippines cáo buộc Trung Quốc có hành vi ngày càng quyết liệt về vấn đề chủ quyền biển đảo. Trong khi đó, ASEAN và Trung Quốc vừa thông qua hướng dẫn thực thi Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) sau hội nghị ở Indonesia nhằm duy trì hòa bình và ổn định trên vùng biển tranh chấp này.
- Các chuyên gia quân sự Trung Quốc hôm qua (28/7) cho biết, do nước này bị bao vây bởi các tàu sân bay nước ngoài nên họ cần phải sở hữu những tàu sân bay riêng để đảm bảo an ninh quốc gia.
Trước đó, hôm thứ Tư (27/7), chính phủ Trung Quốc đã lần đầu tiên lên tiếng xác nhận nước này đang nâng cấp và đại tu một tàu sân bay từ thời Xô-viết để lại. Thông tin này đã gây lo ngại cho nhiều nước láng giềng và Mỹ.
Để trấn an các nước, Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết, nước này phát triển tàu sân bay chỉ để phục vụ mục đích nghiên cứu, thí nghiệp khoa học và đào tạo. Dù có tàu sân bay, Trung Quốc vẫn theo đuổi con đường phát triển hoà bình. Trong khi đó, các chuyên gia quân sự thì lý giải, Trung Quốc cần phải sở hữu tàu sân bay do nước này bị bao vây bởi một loạt tàu sân bay và tàu chiến lớn của nước ngoài.
Hiện nay, Trung Quốc là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc duy nhất không có tàu sân bay đang hoạt động.
"Mỹ có 11 tàu sân bay đang hoạt động và nước này triển khai tới 5 chiếc tại khu vực Thái Bình Dương", Phó Đô đốc Yin Zhuo, Giám đốc Uỷ ban Chuyên gia Tư vấn của Lực lượng Hải quân thuộc Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA), cho biết.
Các nước láng giềng của Trung Quốc như Ấn Độ và Nga đều có tàu sân bay và đang tiếp tục phát triển loại tàu chiến đặc biệt này. Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc sở hữu những chiếc tàu chiến khổng lồ có thể được sử dụng như tàu sân bay nếu họ có thể mua những chiếc máy bay hạ cánh thẳng đứng F-35B, ông Yin cho hay.
"Các nước khác không nên ngạc nhiên nếu Trung Quốc đóng một chiếc tàu sân bay để phục vụ cho mục đích đào tạo", ông Li Jie, một nhà nghiên cứu thuộc Viên nghiên cứu của Hải quân PLA, đã nói như vậy.
Ví dụ, Ấn Độ là nước đầu tiên ở Châu Á có tàu sân bay sau Chiến tranh Thế giới thứ II. Nước này đã mua tàu sân bay HMS Hercules của Anh năm 1957 và đặt tên lại là tàu Vikrant. Năm 1986, Ấn Độ mua một chiếc tàu sân bay khác của Anh là HMS Hermes và nâng cấp, sửa sang lại trước khi đổi tên là INS Viraat.
Theo ông Li, năm 2004, Ấn Độ tiếp tục mua tàu sân bay Đô đốc Gorshkov của Nga. Một năm sau, Ấn Độ bắt đầu tự đóng một chiếc tàu sân bay riêng và dự kiến sẽ đưa con tàu này vào hoạt động năm 2014.
Ngoài lý do hai nước láng giềng Nga, Ấn có tàu sân bay, nhà nghiên cứu Li còn đưa ra lý do khác để giải thích cho việc Trung Quốc cần có tàu sân bay. Theo ông Li, Trung Quốc bị bao vây bởi nhiều tàu sân bay nước ngoài, gần nhất là tàu USS Washington của Mỹ. Con tàu này đang được triển khai tại căn cứ Yokosuka ở Nhật Bản. Trung Quốc cũng phải đối mặt với nhiều tàu chiến trọng tải lớn sở hữu tính hiệu quả chiến đấu tương tự như những chiếc tàu sân bay hạng nhẹ, ông Li nói thêm. Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản hiện đang có hai chiếc tàu sân bay trực thăng lớp Hyuga có trọng tải 18.000 tấn mặc dù Nhật Bản chỉ gọi hai chiếc tàu này là “tàu khu trục trực thăng".
Theo Phó Đô đốc Yin, khả năng phòng vệ hiện nay của Hải quân Trung Quốc không thể đáp ứng những đòi hỏi trong nhiệm vụ của lực lượng này. “Lực lượng tàu chiến và máy bay của Hải quân Trung Quốc không thể phối hợp đồng bộ trong các nhiệm vụ ở vùng biển ngoài khơi", ông Yin cho biếtđồng thời cho biết thêm, Hải quân của họ đã học được một bài học từ các nhiệm vụ đặc biệt ở vùng biển Somali và Libya rằng họ cần phải có một tàu sân bay để bảo vệ tốt hơn an ninh và các lợi ích quốc gia.
"Việc Trung Quốc theo đuổi một tàu sân bay sẽ không gây ra mối đe doạ nào cho các nước khác. Các nước phương Tây nên chấp nhận và quen với thực tế là chúng tôi đang phát triển tàu sân bay", ông Yin nhấn mạnh.
Trung Quốc đã mua tàu sân bay cũ từ Ukraine cách đây hơn một thập kỷ và đã tiến hành nâng cấp, đại tu con tàu được đặt tên là Varyag này. Gần đây liên tục xuất hiện những thông tin cho rằng Trung Quốc sắp có trong tay tàu sân bay đầu tiên. Hồi đầu tháng 4, Tờ Tân Hoa xã của Trung Quốc đã lần đầu tiên cho đăng tải một loạt những bức ảnh về chiếc tàu sân bay Varyag đang được nâng cấp tại nhà máy đóng tàu Dalian. Những bức ảnh này cho thấy, Trung Quốc sắp hoàn thành việc nâng cấp con tàu. Điều này đã khiến nhiều nước kinh ngạc về tốc độ nâng cấp tàu sân bay của Trung Quốc bởi nó đã diễn ra nhanh hơn dự đoán rất nhiều. Đồng thời, tin tức về việc Trung Quốc sắp có tàu sân bay cũng gây lo ngại cho nhiều nước, đặc biệt là Mỹ.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích quân sự, sự xuất hiện của chiếc tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc chỉ mang tính biểu tượng bởi sẽ phải mất thời gian dài để Trung Quốc hoàn thành các công tác đào tạo, phát triển và diễn tập trước khi tàu sân bay của nước này chính thức hoạt động được.
Hội nghị Ngoại trưởng các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 44 diễn ra tại Bali vào tuần tới dự kiến sẽ đưa ASEAN và Trung Quốc tiến gần hơn tới việc hoàn tất Bộ quy tắc về ứng xử ở Biển Đông (COC).
Dự thảo tuyên bố chung của hội nghị mà hãng Kyodo có được cho thấy ASEAN và Trung Quốc - một trong những bên đối thoại của ASEAN - đã bắt đầu thảo luận về COC "bằng cách xây dựng dựa trên nền móng của lễ kỷ niệm lần thứ 20 quan hệ đối thoại ASEAN - Trung Quốc" diễn ra trong năm nay.
Dự thảo nêu rõ: "ASEAN và Trung Quốc hướng tới hoàn tất việc này trước thời điểm diễn ra Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 19 và các hội nghị cấp cao liên quan sẽ được tổ chức tại Bali trong tháng 11 tới".
Cũng trong dự thảo nói trên, cả hai bên dự kiến sẽ một lần nữa kêu gọi các bên tôn trọng tự do hàng hải trên Biển Đông như quy định trong luật pháp quốc tế.
Năm 2002, ASEAN và Trung Quốc đã đạt được nhất trí về Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) nhằm đảm bảo một giải pháp hòa bình cho các tranh chấp trên tuyến hàng hải chiến lược này, song vẫn cần thiết lập một COC có tính ràng buộc pháp lý.
Trước cuộc họp của các Ngoại trưởng ASEAN, Ngoại trưởng Philippines, Albert del Rosario cũng đã chỉ trích việc Trung Quốc bác bỏ đề nghị của Manila về việc đưa vấn đề tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông ra tòa án của Liên hợp quốc.
Theo ông Rosario, phản ứng kiểu này sẽ khiến Bắc Kinh không thể chứng minh được chủ quyền của mình trên Biển Đông dựa trên luật pháp đã được quốc tế công nhận./.
Theo Vietnam+
Báo chí Trung Quốc hôm qua cho biết một tàu ngư chính nước này đã rời cảng ở tỉnh Hải Nam lên đường đi thực hiện nhiệm vụ mà họ gọi là tuần tra ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam
Tàu này, mang số hiệu 46012, được đưa xuống để thay thế tàu ngư chính số 301, đến khu vực đảo đá ngầm Vành Khăn và sẽ hoạt động ở đó 50 ngày, trên tàu có 22 người, TTXVN dẫn lại tin của Tân Hoa cho hay.
Theo hãng tin Trung Quốc, đây là lần đầu tiên ngành cá hải dương tỉnh Hải Nam thực hiện tuần ngư chính ở Trường Sa. Ngư chính là một trong năm lực lượng hành pháp bờ biển của Trung Quốc, thuộc dân sự.
Một con tàu ngư chính của Trung Quốc được đưa đến Trường Sa hồi tháng 4 năm nay - hành động vi phạm chủ quyền của Việt Nam ở quần đảo .
Ảnh: China Daily.
Liên quan tới sự kiện này, hãng thông tấn bình luận Trung Quốc tối qua nói việc "tuần tra bảo vệ ngư chính là cách thể hiện chủ quyền và sự quản lý của Trung Quốc" đối với quần đảo Trường Sa.
Quần đảo Trường Sa trên Biển Đông nằm ở vùng nước bên trong yêu sách 9 đoạn mà Trung Quốc mới đưa ra năm 2009 để đòi chủ quyền. Yêu sách này là hoàn toàn không có cơ sở pháp lý và không được các bên liên quan ở Biển Đông và quốc tế công nhận.
Quần đảo Trường Sa đã được Việt Nam khẳng định chủ quyền trên cơ sở bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý.
Hồi đầu tháng 4, Trung Quốc đã đưa các tàu ngư chính của họ đến vùng nước gần Trường Sa, điều này vi phạm chủ quyền của Việt Nam, và bị Việt Nam phản đối.
"Việc Trung Quốc cử tàu ngư chính đi tuần tra tại khu vực quần đảo Trường Sa là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này", phát ngôn viên ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga tuyên bố hôm 5/4.
Tình hình Biển Đông trong thời gian gần đây gia tăng căng thẳng do việc các tàu Trung Quốc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam. Ngoài việc điều tàu ngư chính đến và ban hành lệnh cấm đánh bắt cá trên vùng nước thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam, Trung Quốc còn cho các tàu hải giám và tàu cá quấy rối hoạt động của tàu Việt Nam ở thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Philippines trong những tháng qua cũng nhiều lần tố cáo tàu của Trung Quốc xâm phạm vùng nước mà Manila tuyên bố chủ quyền, quấy rối hoạt động của tàu cá và tàu thăm dò của Philippines.
Manila tuần trước cho biết có thể sẽ đưa vấn đề Biển Đông ra diễn đàn an ninh khu vực ARF, nhóm họp tại Indonesia giữa tháng này. Mỹ - nước có quyền lợi quốc gia trong việc đảm bảo an ninh hàng hải ở Biển Đông và là đồng minh của Philippines - cho rằng ARF là cơ hội để giải quyết tranh chấp Biển Đông thông qua phương cách hòa bình.
Tổng tham mưu trưởng Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) Trần Bính Đức cho biết ông và người đồng cấp Mỹ Mike Mullen đã thảo luận về một số vấn đề, trong đó có vấn đề Biển Đông.
Tổng tham mưu trưởng PLA, Trần Bính Đức và người đồng cấp Mỹ Mike Mullen duyệt đội danh dự PLA, ngày 11/7.
Sau cuộc hội đàm kín với Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ đang ở thăm Bắc Kinh, Tân Hoa Xã dẫn lời ông Trần Bính Đức khẳng định hai bên đã trao đổi các vấn đề trên tinh thần thẳng thắn.
Ông Trần nhấn mạnh: "Chúng tôi đã thảo luận bốn chủ đề lớn, trong đó có vấn đề Biển Hoa Nam (Biển Đông), quan điểm của một số chính trị gia Mỹ về Trung Quốc, vấn đề an ninh mạng, và sự phát triển quân sự của Trung Quốc."
Tổng tham mưu trưởng PLA cho biết: "Chúng tôi có nhiều điểm chung, song vẫn có quan điểm khác biệt về một số vấn đề."
Tướng Trần Bình Đức kêu gọi hai bên thực thi những đồng thuận mà người đứng đầu hai nước đã đạt được nhằm thúc đẩy phát triển quan hệ quân sự song phương.Trước đó, phát biểu tại một trường đại học ở Bắc Kinh khi bắt đầu chuyến thăm 4 ngày, đô đốc Mike Mullen cũng đề cập đến một số vấn đề quan ngại cụ thể, trong đó có tranh chấp chủ quyền căng thẳng giữa Trung Quốc và một số nước láng giềng về Biển Đông cũng như trữ lượng dầu và khí đốt vô cùng lớn ở đây.
"Đương nhiên Mỹ mong muốn các nước có thể giải quyết ổn thỏa những vấn đề này... một cách có trách nhiệm, để một sự việc cụ thể không phát triển tới mức độ có thể trở nên rất nguy hiểm và vượt khỏi tầm kiểm soát," ông nói.
Trang CNN cũng dẫn lời ông Mullen lưu ý về sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc.
"Sức mạnh quân sự tăng lên phải đi cùng với trách nhiệm lớn hơn, sự hợp tác lớn hơn và quan trọng là sự minh bạch lớn hơn," ông phát biểu với các sinh viên. "Nếu không có những điều đó thì việc gia tăng sức mạnh quân sự trong khu vực của các bạn, thay vì làm cho an toàn và ổn định hơn thì lại có hậu quả ngược lại"./.
Cam kết “không làm gia tăng căng thẳng trên Biển Đông” là nội dung tuyên bố chung được Trung Quốc và Philippines công bố sau các cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng Dương Khiết Trì và người đồng cấp Philippines Albert del Rosario, người vừa kết thúc chuyến thăm Bắc Kinh 2 ngày.
Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario (trái) và người đồng cấp Trung Quốc Dương Khiết Trì tại Bắc Kinh hôm qua.
Trong tuyên bố chung, hai ngoại trưởng đồng ý sẽ tuân thủ bản Tuyên bố chung về ứng xử giữa các bên trên Biển Đông (DOC), ký kết năm 2002 giữa Trung Quốc với các nước có tranh chấp chủ quyền Biển Đông, trong đó có Việt Nam.
Hai bên cũng đã nhất trí sẽ không để những tranh chấp trên biển gần đây ảnh hưởng tới quan hệ hợp tác và hữu nghị giữa hai nước.
Nhân chuyến thăm của Ngoại trưởng Philippines Rosario, ngoài vấn đề Biển Đông, hai bên cũng bàn hàng loạt vấn đề, trong đó có thương mại, đầu tư, văn hóa, du lịch, hợp tác quốc phòng, phối hợp chống tội phạm xuyên quốc gia ...
Phát biểu tại cuộc gặp, Ngoại trưởng Dương Khiết Trì khẳng định Trung Quốc dành sự quan tâm lớn cho việc phát triển quan hệ với Philippines; Trung Quốc và Philippines có chung lợi ích trong nhiều vấn đề và phải có trách nhiệm thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo cuộc sống tốt hơn cho người dân.
Ngoại trưởng Rosario khẳng định Philippines sẵn sàng hợp tác với Trung Quốc nhằm cải thiện quan hệ song phương trên cơ sở tin tưởng lẫn nhau.
Ông Rosario cũng đã có cuộc gặp với Phó Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình. Phó Chủ tịch Tập Cận Bình đánh giá cao kết quả cuộc gặp giữa ngoại trưởng hai nước, đồng thời khẳng định Trung Quốc đánh giá cao quan hệ hữu nghị và hợp tác với Philippines.
Chuyến đi của ông del Rosario (từ ngày 7-8/7) diễn ra vào lúc Philippines tố cáo Trung Quốc có những hành động gây hấn trên Biển Đông và cũng vào lúc mà Philippines và Mỹ đang tập trận chung kéo dài 11 ngày gần khu vực Biển Đông.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nhật Bản hôm qua loan báo là hải quân Mỹ, Nhật Bản và Australia sẽ mở cuộc tập trận chung từ ngày hôm nay, 9/8 trên Biển Đông. Theo thông cáo của của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, lực lượng hải quân Nhật Bản sẽ gửi tàu khu trục Shikazae tham gia tập trận cùng với một tàu khu trục của hải quân Mỹ và một tàu tuần tra của hải quân Hoàng gia Australia ở ngoài khơi Brunei.
Đây sẽ là cuộc tập trận chung đầu tiên trên vùng Biển Đông, nơi mà căng thẳng gia tăng do tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc với một số quốc gia Đông Nam Á. Theo thông báo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, cuộc tập trận này nhằm "nâng cao kỹ năng tác chiến của hải quân Nhật Bản và củng cố quan hệ với những nước tham gia".
Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm qua chính thức phản đối việc các tàu đánh cá Nhật Bản xuất hiện xung quanh các đảo tranh chấp ở biển Hoa Đông, nhưng Tokyo cho rằng hai bên nên thảo luận về vấn đề hợp tác trong khai thác các giếng dầu ở khu vực này.Trong tuyên bố đưa ra hôm qua, người phát ngôn Bộ ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi nói rằng Bắc Kinh yêu cầu Nhật Bản “lập tức rút các thuyền đánh cá ra khỏi vùng lãnh hải quanh các hòn đảo đang tranh chấp ở biển Hoa Đông”.
Người phát ngôn Bộ ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi.
Ông Hồng Lỗi nhấn mạnh rằng mọi hoạt động của Nhật trong vùng biển xung quanh đảo Điếu Ngư đều là "bất hợp pháp".
Từ lâu nay, căng thẳng giữa hai cường quốc láng giềng này thỉnh thoảng lại bùng lên, do các tranh chấp chủ quyền trên biển Hoa Đông, liên quan đến quần đảo mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư, còn Nhật Bản thì gọi là Senkaku. Hôm 3/7, 9 tàu đánh cá của Nhật Bản đã hoạt động xung quanh các đảo tranh chấp nói trên và ngay sau đó đã trở về Okinawa, một hòn đảo nằm ở phía nam Nhật Bản.
Phát biểu của Trung Quốc lặp lại lời khẳng định rằng Bắc Kinh có chủ quyền không thể tranh cãi được về nhóm đảo này.
Căng thẳng mới trong tranh chấp chủ quyền trên biển giữa hai nước lại nổi lên vào thời điểm hôm qua, Ngoại trưởng Nhật Bản Takeaki Matsumoto tới Bắc Kinh để thảo luận về việc cải thiện quan hệ giữa hai nước láng giềng châu Á.
Ngoại trưởng Matsumoto nói rằng về mặt lịch sử và cũng về mặt luật quốc tế, quần đảo là một phần quan trọng của Nhật Bản và không có vấn đề lãnh thổ nào cần phải giải quyết.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản Hidenobu Sobashima sau đó khẳng định quan chức hai bên đã thảo luận về lãnh thổ bị tranh chấp, nhưng với lời lẽ tổng quát. Người phát ngôn tỏ ý lạc quan rằng hai bên có thể xúc tiến việc thảo luận các hiệp định có tính ràng buộc về pháp lý về vấn đề cùng khai thác các giếng dầu trong khu vực.
Bang giao Trung-Nhật đã trở nên tồi tệ năm ngoái, sau khi một thuyền đánh cá của Trung Quốc đụng phải một tàu tuần duyên Nhật Bản gần vùng đảo này.
Nhật Bản vẫn tỏ ra lo ngại việc Trung Quốc không ngừng tăng ngân sách quốc phòng. Giờ đây, Tokyo lại càng cảnh giác đề phòng với Bắc Kinh, nhất là trong mấy tuần gần đây căng thẳng trên Biển Đông giữa Trung Quốc, Việt Nam và Philippines gia tăng do Bắc Kinh càng ngày càng tỏ thái độ cứng rắn trong việc đòi hỏi chủ quyền tại khu vực này.
Mỹ và Philippines sẽ thúc giục Diễn đàn Khu vực các nước Đông Nam Á (ARF) giải quyết những căng thẳng hiện tại xung quanh vấn đề tranh chấp ở Biển Đông khi ARF khai mạc vào cuối tháng này ở Bali, Indonesia.
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton và người đồng cấp Philippines Albert del Rosario Ảnh: Daylife.
“Là một diễn đàn an ninh quan trọng, vấn đề tranh chấp Biển Đông sẽ có thể là chủ đề chính tại ARF", Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario nói. Đại sứ Mỹ tại Philippines Harry Thomas cũng nhất trí rằng, ARF “là cơ hội tuyệt vời để giải quyết xung đột ở Biển Đông”.
ARF sẽ diễn ra ở Bali vào giữa tháng 7 và là nơi tập trung của các chuyên gia an ninh quốc tế từ 10 quốc gia thành viên ASEAN cũng như các đối tác đối thoại của hiệp hội. ASEAN gồm Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Các đối tác đối thoại gồm Mỹ, EU, Australia, Canada, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc và Nga.
Những nước có tuyên bố chủ quyền chồng lấn ở Biển Đông gồm Philippines, Trung Quốc, Việt Nam, Brunei và Malaysia.
Cách tiếp cận, giải pháp
Ông Del Rosario cho hay, vấn đề có thể được tiếp cận từ góc độ an ninh hàng hải trong khi Đại sứ Mỹ Thomas lại thúc giục áp dụng các giải pháp ngoại giao. Chính phủ Philippines đã gửi tới đại sứ quán Trung Quốc ở Manila thư phản đối về các vụ xâm nhập gần đây của tàu thuyền Trung Quốc ở khu vực Manila tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông.
Tuần trước, ông Del Rosario đã tới Washington D.C. và có cuộc gặp với người đồng cấp Mỹ Hillary Clinton vào ngày 23/6.
Trong cuộc họp báo chung với ông Rosario, bà Clinton khẳng định: "Như tôi đã nói nhiều lần trước đây, Mỹ có một lợi ích quốc gia trong tự do hàng hải, tuân thủ luật pháp quốc tế, thương mại hợp pháp không bị cản trở ở Biển Đông. Chúng tôi chia sẻ mối quan tâm này không chỉ với các thành viên ASEAN mà còn với những quốc gia hàng hải khác trong cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn”.
"Mỹ không đứng về phía nào trong tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, nhưng chúng tôi phản đối sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực để thúc đẩy tuyên bố chủ quyền của bất kỳ bên nào”, Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh.
Về phần mình, ông Del Rosario đáp lời bằng cách khẳng định quan điểm của Philippines trong duy trì hòa bình và tạo điều kiện phát triển kinh tế ở các vùng biển, đảo tranh chấp. Ông khẳng định: "Cần tách riêng những khu vực không tranh chấp khỏi các vùng tranh chấp. Những gì của chúng tôi là của chúng tôi, và những gì tranh chấp có thể chia sẻ”.
Năm nay, Philippines và Mỹ kỷ niệm 60 năm ký kết Hiệp ước Phòng thủ chung.
Bà Clinton cho hay, Mỹ tham gia “các cuộc thảo luận với chính phủ Philippines về những gì họ cần, để nắm bắt quyết định triển khai lực lượng và những ưu tiên cao nhất… và chắc chắn chúng tôi sẽ làm những gì có thể để ủng hộ Philippines trong phòng thủ hàng hải”.
Ông Del Rosario nhấn mạnh rằng, Philippines đã được cam kết các tài nguyên "để bảo vệ biên giới quốc gia và đảm bảo tự do hàng hải, dòng chảy thương mại không bị cản trở. Chúng tôi hoan nghênh đảm bảo từ Ngoại trưởng Clinton cam kết tôn trọng các nghĩa vụ hiệp ước".
Khu vực của Hòa bình, Tự do, Hữu nghị và Hợp tác
Trong khi đó, bộ Ngoại giao Philippines (DFA) đã hoan nghênh việc Thượng viện Mỹ nhất trí thông qua một nghị quyết phàn nàn về các hành động của tàu Trung Quốc ở Biển Đông và kêu gọi một giải pháp hòa bình, đa phương cho tranh chấp hàng hải.
Người phát ngôn DFA Ed Malaya cho hay, nghị quyết được các Thượng nghị sĩ Jim Webb và Jim Inhofe giới thiệu, được sự nhất trí thông qua của Thượng viện Mỹ, đã ủng hộ đề xuất của chính phủ Philippines cho một giải pháp đa phương và hòa bình giữa các bên tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.
“Cần thiết phải có những bước đi cụ thể để tháo gỡ căng thẳng trong khu vực thông qua hội đàm và ngoại giao”, Malaya nói. “Chúng tôi thúc giục tất cả các quốc gia tuyên bố chủ quyền nghiêm túc xem xét đề xuất của chúng tôi để biến khu vực từ một vùng tranh chấp sang vùng của Hòa bình, Tự do, Hữu nghị và Hợp tác”.
Hôm qua (30/6), một quan chức ngoại giao Philippines cho hay, Tổng thống Benigno Aquino III có kế hoạch thăm Trung Quốc vào những tuần tới. Chuyến công du của lãnh đạo Philippines dường như diễn ra vào cuối tháng 8 hoặc đầu tháng 9, Ngoại trưởng Albert del Rosario cho biết. Ông Del Rosario sẽ tới Trung Quốc trước ông Aquino từ 7-9/7 theo lời mời của người đồng cấp Dương Khiết Trì.
Philippines đã phản đối mạnh mẽ việc Trung Quốc nhiều lần xâm nhập vào các khu vực mà Manila tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Hai tuần trước đây, Tổng thống Aquino mạnh mẽ tuyên bố rằng, nước ông sẽ không để Trung Quốc chèn ép tại khu vực tranh chấp.
Thiếu tướng Bành Quang Khiêm, Phó tổng thư ký Ủy ban chính sách an ninh quốc gia, Hội Nghiên cứu khoa học chính sách Trung Quốc, ngạo mạn tuyên bố rằng Trung Quốc từng dạy Việt Nam một bài học và có thể cho Việt Nam bài học lớn hơn.
Trang web của hãng Thông tấn Bình luận Trung Quốc ngày 25/6 dẫn lời tướng Bành Quang Khiêm nói tranh chấp Biển Đông tồn tại từ lâu và tình hình (Biển Đông) đột nhiên căng thẳng là do Việt Nam và Philippines gần đây "liên tục khiêu khích."
Viên tướng này nói: "Trung Quốc từng dạy Việt Nam một bài học, nếu Việt Nam không chân thành sẽ còn nhận bài học lớn hơn.”
Ông Bành còn dùng những ngôn từ kích động rằng "nếu Việt Nam tiếp tục diễu võ dương oai, múa trên lưỡi dao, sớm muộn có ngày Việt Nam sẽ ngã trên lưỡi dao."
Bia chủ quyền Việt Nam trên đảo Nam Yết, quần đảo Trường Sa. Ảnh: UBBGQG.
Trước đó, báo Văn Hối, vốn được coi là tiếng nói của Bắc Kinh ở Hong Kong ngày 18/6 cũng đã đăng bài xã luận chỉ rõ Trung Quốc phải làm tốt công tác chuẩn bị về mặt quân sự để nếu các nước liên quan khăng khăng làm theo ý mình và có hành động khiêu khích thái quá trên Biển Đông thì họ sẽ bị giáng trả mạnh mẽ.
Bài xã luận của tờ Văn Hối, cộng với phát biểu vừa qua của một quan chức cao cấp phụ trách vấn đề an ninh Trung Quốc đã thể hiện thái độ không nhất quán của một số quan chức nước này xung quanh vấn đề Biển Đông.
Trước đó, về mặt chính thức, Trung Quốc luôn cao giọng nhấn mạnh tới “hòa bình” và chỉ có một bộ phận cư dân mạng sử dụng ngôn từ mang tính chất quyết liệt như “khai chiến” trên các trang web quân sự.
Trong cuộc Đối thoại Shangri-la lần thứ 10 tại Singapore từ 3 đến 5/6, chính Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã có bài phát biểu nhấn mạnh cam kết của Trung Quốc về việc phát triển hòa bình.
Trong khi ấy, trước và sau bài phát biểu của ông Lương Quang Liệt tại Đối thoại Shangri-la, các tàu của Trung Quốc đã liên tục có những hành vi gây hấn, cắt cáp các tàu thăm dò Bình Minh 02 và Viking II của tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, trong lúc các tàu này đang khảo sát hoặc tiến hành thăm dò địa chất tại vùng biển nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Sự việc tàu Trung Quốc liên tục có hành vi gây hấn tại vùng biển thuộc đặc quyền kinh tế của Việt Nam cũng đã gây quan ngại trong giới học giả quốc tế. Giáo sư Carl Thayer, hiện đang công tác tại Khoa Nhân văn và Xã hội học trường Đại học New South Wales của Australia, cho rằng: “Hành động cắt dây cáp của Trung Quốc trong vùng biển thuộc đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã vi phạm luật biển quốc tế và làm cho vùng biển này không còn an toàn như trước. Tàu Việt Nam đang làm việc trong vùng biển đặc quyền kinh tế mà Công ước về luật biển quốc tế đã quy định cho họ. Hành động này rõ ràng đã chấm dứt những gì lạc quan nhất mà Trung Quốc và ASEAN đã và đang thương thảo về Biển Đông.”
Còn trong cuộc hội thảo về an ninh Biển Đông do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ hôm 21/6 vừa qua, giáo sư Peter Dun của Đại học Hải quân Mỹ cho rằng hiện có hai cơ chế là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) và Tuyên bố về ứng xử của các bên tại Biển Đông (DOC).
Ông nhấn mạnh: "UNCLOS nói rõ rằng tuyên bố về quyền tài phán của một quốc gia đối với tài nguyên phải dựa trên yếu tố địa lý của đường bờ biển. Việc Trung Quốc tuyên bố quyền tài phán trong đường chữ U, hay đường 9 khúc, mà không đề cập dù là gián tiếp đến các đặc điểm địa lý từ bờ biển hay đường cơ sở là một vi phạm căn bản luật quốc tế."
Cũng tại hội thảo này, Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain đã nêu đích danh Trung Quốc là nguyên nhân gây ra căng thẳng ở Biển Đông đồng thời khẳng định những tuyên bố chủ quyền của nước này là "không có cơ sở nào theo luật quốc tế."
Đọc thêm: Mỹ cần giúp ASEAN
Tại cuộc hội thảo quốc tế “Triển vọng hợp tác, những vấn đề hội tụ và động lực ở Biển Đông” do Trung tâm Habibie của Indonesia phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu chiến lược châu Á (CASS) của Ấn Độ tổ chức tại Jakarta mới đây, tiến sĩ Ian Storey, thuộc Viện nghiên cứu Đông Nam Á (Singapore), cho rằng những vụ việc đã và đang xảy ra cho thấy tình hình ở Biển Đông đang diễn tiến đáng quan ngại. Theo nhà nghiên cứu về an ninh hàng hải khu vực Iskander Rehman, cách hành xử của Trung Quốc “đã dẫn tới sự căng thẳng không chỉ với tàu Việt Nam mà cả các tàu của Mỹ, Nhật Bản và Philippines.”
Như thế, một cách khách quan nhất, chính Trung Quốc mới là bên khiến cho tình hình biển Đông trở nên căng thẳng, và phát biểu trên của ông Bành Quang Khiêm càng làm sai lệch bản chất của sự việc và cho thấy phía Trung Quốc luôn sẵn sàng hăm dọa dùng vũ lực với các nước láng giềng trong khu vực.
Ngược lại, trước sau như một, Việt Nam luôn khẳng định quyết tâm và lập trường của mình là thực hiện nghiêm túc các quy định của Công ước Luật Biển cũng như Tuyên bố về các ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) nhằm xây dựng khu vực Biển Đông thành khu vực hòa bình, hợp tác, hữu nghị và ổn định.
Tại Hội nghị lần thứ 21 các quốc gia thành viên Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 đã diễn ra từ ngày 13 đến 17/6, tại New York, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Đại sứ, Trưởng phái đoàn Việt Nam tại Liên hợp quốc Lê Lương Minh khẳng định việc gần đây Trung Quốc liên tục phá hoại hoạt động khảo sát bình thường do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam tiến hành trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, là những hành vi có chủ ý, được tính toán kỹ, nhằm mục đích biến các vùng biển hoàn toàn thuộc quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam thành khu vực tranh chấp, xâm phạm nghiêm trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam, vi phạm các quy định và nguyên tắc cơ bản của Công ước.
Trưởng đoàn Việt Nam cũng bác bỏ đường yêu sách 9 đoạn của Trung Quốc ở Biển Đông, khẳng định đường yêu sách này hoàn toàn không có bất cứ cơ sở pháp lý quốc tế nào, đặc biệt là theo Công ước Luật Biển.
Chia sẻ quan điểm của Việt Nam, nhiều nước ASEAN đã phát biểu nhấn mạnh cần phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định của Công ước Luật Biển khi tiến hành các hoạt động trên biển; đề cao sự cần thiết của việc duy trì hòa bình, ổn định và an ninh ở khu vực Biển Đông, thực hiện đầy đủ DOC và tiến tới sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
Tạp chí Quân sự Châu Á (số ra tháng 5/2011) đã đưa ra thống kê số lượng tàu trong Hải quân các nước thuộc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Dưới đây là con số cập nhật nhất về lực lượng hải quân các nước trong khu vực ASEAN.
<>Indonesia
Với đặc điểm nhiều đảo và sở hữu vùng biển rộng lớn. Indonesia đã xây dựng một lực lượng hải quân đông đảo, trang bị hiện đại. Quân số thường trực của Hải quân Indonesia khoảng 74.000 người với biên chế 136 tàu các loại.
Hải quân Indonesia trang bị 9 khinh hạm chủ lực gồm: 5 tàu lớp Ahmad Yani, 4 tàu lớp Fatahillah. Các tàu này đều thiết kế với tổ hợp tên lửa chống hạm Harpoon và Exocet.
Hộ vệ hạm gồm: 4 chiến hạm lớp Sigma do Hà Lan đóng (Indonesia gọi là Diponegoro) lắp tổ hợp tên lửa Exocet và 16 hộ vệ chống ngầm lớp Parchim được mua lại từ Đức.
Về lực lượng tàu chiến cỡ nhỏ thì Indonesia có: 4 tàu tên lửa cỡ nhỏ lớp Mandau, 4 tàu tuần tra lớp Kakap, 4 tàu cao tốc tuần tra lớp Singa, 4 tàu lớp Todak, 8 tàu lớp Siada, và 7 chiếc Type 35/36.
Tàu hộ vệ lớp Sigma của Hải quân Indonesia.
Đơn vị tàu đổ bộ của Indonesia có: 6 tàu đổ bộ tank lớp Teluk Gelimanuk, 2 tàu lớp Teluk Sirebong. Chính phủ Indonesia ký hợp đồng mua tàu đổ bộ có boong phóng máy bay lớp Makassar (2 tàu được đóng ở Hàn Quốc và 2 tàu ở Indonesia dưới dạng chuyển giao công nghệ).
Đơn vị tàu quét mìn có: 2 tàu lớp Pulau Rengat, 2 tàu T43 và 9 chiếc lớp pulau Rote.
Đơn vị tàu hỗ trợ có: 1 tàu chở dầu Arun và 1 tàu bệnh viện lớp Tanjung Dalpele.
Về tàu ngầm, hiện tại Hải quân Indonesia biên chế 2 chiếc lớp Cakra đã được Hàn Quốc nâng cấp. Indonesia từng lên kế hoạch mua tàu ngầm tấn công lớp Amur và Kilo của Nga nhưng đều bị hủy bỏ. Dù vậy, giới lãnh đạo đất nước vạn đảo vẫn bày tỏ tham vọng sở hữu 39 tàu ngầm trong tương lai.
<>Malaysia
Hải quân Hoàng gia Malaysia được đánh giá là một trong những lực lượng sở hữu nhiều công nghệ tiên tiến nhất khu vực Đông Nam Á. Quân số thường trực có 14.000 người.
Số lượng khinh hạm chủ lực của Malaysia có: 2 tàu lớp Lekiu và 2 tàu lớp Kasturi. Ngoài ra, Malaysia còn có 4 tàu hộ vệ lớp Laksamana.
Tàu chiến cỡ nhỏ và tàu tuần tra gồm: 6 tàu tuần tra ven biển lớp Kedah, 6 tàu SGPV (dài 99 mét, lượng giãn nước 2.200 tấn được trạng bị vũ khí tốt hơn Kedah), 4 tàu cao tốc mang tên lửa lớp Handalan, 4 tàu cao tốc tên lửa lớp Perdana, 6 tàu pháo lớp Jerong, 2 tàu cao tốc lớp Sri Tiga, 15 tàu tuần tra lớp Kris và 12 tàu CB90.
Tàu ngầm tấn công Scorpene - bước đi đầu xây dựng lực lượng tàu ngầm Hải quân Malaysia.
Tàu quét mìn có 4 tàu lớp Mahamiru. Và 3 tàu làm nhiệm vụ hỗ trợ: 1 tàu lớp Gunga Mas Lima (mang được 10 trực thăng) và 2 tàu hỗ trợ chiến đấu lớp Sri Indera Sakti.
Trong khu vực Đông Nam Á, các quốc gia có vùng biển lớn đều dành sự quan tâm đặc biệt tới việc phát triển tàu ngầm – sức mạnh đáng sợ dưới lòng biển.
Malaysia cũng không phải ngoại lệ, năm 2002 Malaysia đã ký hợp đồng trị giá 1,4 tỷ USD mua 2 tàu ngầm tấn công lớp Scorpene từ Pháp. Năm 2009, chiếc đầu tiên đã được chuyển giao và đi vào hoạt động.
<>Myanmar
Hải quân Myanmar tổ chức với lực lượng khoảng 19.000 người và 122 tàu các loại. Hầu hết các tàu chiến và tên lửa của hải quân đều được nhập từ Trung Quốc.
Tàu tuần tiễu của Mymanmar.
Đội tàu chiến đấu chủ lực tốt nhất của Hải quân Myanmar gồm: 8 tàu hộ vệ lớp Anawratha (lắp tên lửa diệt hạm C-803) và 8 tàu lớp Aung Zeya (sử dụng tổ hợp tên lửa chống hạm C-802).
Đơn vị tàu chiến cỡ nhỏ gồm: 6 tàu cao tốc tên lửa lớp Houxin, 14 tàu pháo “5 Series”, 1 tàu pháo lớp Indaw, 10 tàu pháo lớp Hainan, 12 tàu tuần tiễu PGM và 3 tàu PB90.
<>Philippines
Hải quân Philippines sở hữu đội tàu chiến mỏng và ít hiện đại nhất trong khu vực Đông Nam Á. Quân số thường trực có khoảng 24.000 người.
Khinh hạm chủ lực lớn nhất của Philipine là chiếc BRP Rajah Humabon, một chiếc tàu già cỗi trang bị vũ khí kiểu cũ, thích hợp cho nhiệm vụ tuần tra bảo vệ ven biển.
Hộ vệ hạm gồm: 2 tàu lớp Rizal và 6 tàu lớp Miguel Malval.
Tàu chiến cỡ nhỏ có: 1 tàu lớp Mariano Alvarez, 3 tàu lớp emilio Jacinto, 2 tàu lớp Emilio Aguinaldo, 22 tàu lớp Jose Andrada, 2 tàu lớp PC 394, 3 tàu lớp Conrado Yap, 8 tàu lớp Tomas batillo và 2 tàu lớp Kagitingan.
Chiến hạm "ba nhất" của Hải quân Philipines.
Hầu hết các chiến hạm của Philipines đều từng phục vụ trong Hải quân Mỹ và các nước đồng minh của Washington. Các kiểu tàu đều thiết kế pháo kiểu cũ, tốc độ bắn chậm, độ chính xác kém, tầm bắn ngắn.
Hiểu được tầm quan trọng của việc giữ gìn vùng biển lớn, chính quyền Philipine trong những năm gần đây đã tiến hành chương trình hiện đại hóa hải quân. Philipine quyết định mua tàu tuần tra cỡ lớn lớp Hamilton từ lực lượng phòng vệ bờ biển Mỹ (tàu này có lượng giãn nước hơn 3.000 tấn). Ngoài ra, Philipine cũng tự thiết kế và “nhờ” Đài Loan chế tạo tàu cao tốc đa năng.
<>Singapore
Với nền kinh tế mạnh, Hải quân Singapore đã được chính phủ đầu tư khá nhiều tiền bạc cho việc mua sắm các thế hệ tàu mới, hiện đại nhằm bảo vệ vùng biển nước này cũng như đối phó với các mối nguy hiểm xâm phạm.
Đơn vị tàu chiến chủ lực gồm 6 khinh hạm lớp Formidable mua từ Pháp.
Lực lượng tàu chiến cỡ nhỏ có: 6 tàu lớp Victory và 11 tàu lớp Fearless (Singapore đang có kế hoạch thay thế lớp tàu này).
Khinh hạm Formidable của Singapore thiết kế với tính tự động hóa cao. Chiếc tàu có lượng giãn nước hơn 3.000 tấn nhưng thủy thủ đoàn điều khiển chỉ có 71 người.
Về tàu ngầm, Singapore mua lại các tàu đã qua sử dụng của Hà Lan gồm: 4 tàu lớp Conqueror và 2 tàu lớp Archer.
Tàu quét mìn có 4 chiếc lớp Bedok và 12 chiếc FB31-42.
Tàu đổ bộ có 4 tàu đổ bộ có boong phóng máy bay lớp Endurance (lượng giãn nước 6.000 tấn) và 1 tàu đổ bộ tank lớp Perseverance.
<>Thái Lan
Trong khu vực Đông Nam Á, Hải quân Thái Lan có số quân thường trực đông đảo nhất lên tới 101.000 người (gồm cả Hải quân đánh bộ).
Thái Lan là nước đầu tiên và duy nhất tính tới thời điểm hiện tại sở hữu tàu sân bay (tàu Chakri Naruebet).
Khinh hạm chủ lực có: 2 tàu lớp Phutthayofta (mua lại từ Mỹ), 2 tàu lớp Naresuan, 4 tàu lớp Chao Praya.
Tàu hộ vệ có: 2 tàu lớp Pattanakosin, 2 tàu lớp Tapi và 3 tàu lớp Khamronsin.
Khinh hạm HTMS Naresuran do Trung Quốc đóng nhưng trang bị vũ khí của Mỹ. Tàu thiết kế cải tiến từ mẫu Type 053.
Tàu chiến đấu hạng nhẹ có: 2 tàu tuần tra ven biển lớp Pattani, 3 tàu lớp Hua Hin, 3 tàu pháo lớp Chonburi, 2 tàu cao tốc mang tên lửa lớp Rajcharit, 3 tàu cao tốc tên lửa lớp Prabbrorapak, 6 tàu tuần tra lớp Sattahip, 6 tàu T-991.
Tàu quét mìn có: 2 tàu lớp Lat Ya, 2 tàu lớp Bangrachan, 2 tàu lớp Bangkaew, 1 tàu lớp Thalang.
Tàu đổ bộ có: 2 tàu đổ bộ xe tăng lớp Sichang, 3 tàu đổ bộ đệm khí lớp Griffon 100TD. Thái Lan đang đặt mua 1 tàu đổ bộ có boong phóng máy bay lớp Endurance.
Ngoài ra, Thái Lan có kế hoạch mua ít nhất 6 tàu ngầm Type 206A đã qua sử dụng của Đức với giá 257 triệu USD.
<>Brunei
Hải quân Hoàng gia Brunei tổ chức nhỏ nhưng trang bị khá tốt. Nhiệm vụ chủ yếu là tìm kiếm cứu nạn và bảo vệ lãnh hải quốc gia.
Lực lượng tàu chiến đấu có: 3 tàu hộ vệ mang tên lửa có điều khiển lớp Darussalam, 3 tàu cao tốc tên lửa lớp Waspada, 3 tàu tuần tra lớp Perwira, 4 tàu tuần tra lớp Ijhtihad.
Mặc dù, Brunei ký hợp đồng với BAE System đóng mới 3 tàu hộ vệ tên lửa lớp Nakhodam Ragam nhưng do không đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật đặt ra nên toàn bộ số tàu này Brunei đã từ chối nhận.
<>Cambodia
Hải quân Hoàng gia Cambodia trang bị khá mỏng gồm: 4 tàu tuần tiễu lớp Stenka và 5 tàu lớp Schmel.
Nhiều học giả quốc tế phản bác các lập luận của Trung Quốc về "cơ sở lịch sử" của đường lưỡi bò, trong Hội thảo quốc tế về an ninh Biển Đông đang diễn ra tại Washington, Mỹ.
Đảo Đá Lớn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: TTXVN.
Sau khi ông Su Hao, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quốc tế của Đại học Ngoại giao Bắc Kinh, có bài phát biểu về tuyên bố chủ quyền cũng như chính sách của Trung Quốc tại Biển Đông, ông Termsak Chalermpalanupap, Giám đốc phụ trách chính trị và an ninh của Ban Thư ký ASEAN, lên tiếng: "Tôi không cho rằng Công ước của Liên hợp quốc về luật biển (UNCLOS) công nhận lịch sử là cơ sở để tuyên bố chủ quyền".
Theo Vietnamplus, giáo sư Peter Dun thuộc Đại học Hải quân Mỹ, không đồng tình với cách giải thích của Trung Quốc về ý nghĩa của đường lưỡi bò liên quan tới lịch sử. Ông nói: "Về quyền tài phán đối với các vùng biển, lịch sử không liên quan gì cả, mà phải tuân theo UNCLOS."
Tiến sỹ Dun cũng nói rằng việc dùng lịch sử để giải thích chủ quyền làm xói mòn các quy tắc của UNCLOS.
Nhà nghiên cứu nổi tiếng, giáo sư Carlyle Thayer từ Học viện Quốc phòng Australia nói rằng việc học giả Trung Quốc sử dụng "di sản lịch sử" để giải thích về tuyên bố chủ quyền một lần nữa bộc lộ việc thiếu cơ sở pháp lý theo luật quốc tế trong tuyên bố chủ quyền này.
Cũng liên quan đến khía cạnh luật quốc tế, bà Caitlyn Antrim, Giám đốc Ủy ban Pháp quyền Đại dương của Mỹ, khẳng định tuyên bố đường 9 đoạn (đường lưỡi bò) không có cơ sở theo luật quốc tế bởi cơ sở lịch sử là rất yếu và rất khó bảo vệ.
Bà Antrim nói: "Tôi không hiểu Trung Quốc tuyên bố cái gì trong đường lưỡi bò đó. Nếu họ tuyên bố chủ quyền với các đảo do đường ấy bao quanh, thì câu hỏi đặt ra là họ có chứng minh được chủ quyền với các đảo đó hay không. Nếu Trung Quốc có tuyên bố chủ quyền với các đảo từ 500 năm trước, nhưng sau đó lại bỏ trống thì tuyên bố chủ quyền trở nên rất yếu. Đối với các đảo không có cư dân sinh sống thì họ chỉ có thể tuyên bố lãnh hải, chứ không thể tính vùng đặc quyền kinh tế từ các đảo đó."
Trong phiên thảo luận buổi chiều 20/6, các học giả Bonnie Glaser của Mỹ, Trần Trường Thủy của Việt Nam, Carl Thayer của Australia và Ian Storey của Singapore đã trình bày về các diễn biến gần đây trên Biển Đông, đưa ra cách giải thích cho các sự kiện này.
Trước câu hỏi của học giả Trung Quốc về việc tại sao các sự kiện giữa tàu Trung Quốc và tàu thăm dò của Việt Nam lại xảy ra vào thời điểm này, tiến sĩ Trần Trường Thủy nói: "Đây cũng là câu hỏi của chúng tôi. Tại sao tàu Trung Quốc lại cắt cáp tàu thăm dò của Việt Nam vào thời điểm ngay trước khi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng như Hội nghị Shangri-la".
Tại hội thảo, ngoài các học giả còn có bài phát biểu của Thượng nghị sĩ John McCain, cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia John Negroponte và một số quan chức của Mỹ.
Về tình hình tại Biển Đông, Thượng nghị sĩ McCain nói: "Một trong nhưng nguyên nhân chính làm xấu thêm những căng thẳng tại Biển Đông và khiến cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp tại đây trở nên khó khăn hơn là thái độ hiếu chiến của Trung Quốc và tuyên bố chủ quyền mà Trung Quốc muốn thúc đẩy."
Hội thảo sẽ tiếp tục trong buổi sáng ngày 21/6 với các phiên thảo luận về tính hiệu quả của các khuôn khổ và cơ chế an ninh trên biển hiện nay cho Biển Đông và các đề xuất chính sách nhằm thúc đẩy an ninh trong khu vực.
Bắc Kinh sẽ "thực hiện các biện pháp cần thiết", bao gồm cả hành động quân sự, để bảo vệ quyền lợi ở Biển Đông, bài xã luận trên tờ Global Times của Trung Quốc hôm qua có đoạn.
Tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc. Ảnh: AP.
Global Times là phụ bản của báo chính thống Nhân dân Nhật báo, báo của đảng Cộng sản Trung Quốc.
Lời lẽ nêu trên được đánh giá là cảnh báo cứng rắn nhất từ phía Trung Quốc trong thời điểm căng thẳng tại khu vực này lên cao về chủ quyền biển đảo, đài phát thanh Mỹ VOA bình luận.
Global Times cho rằng, nếu không đạt được một giải pháp hòa bình trong tranh chấp ở Biển Đông sẽ dẫn tới việc huy động cảnh sát biển và lực lượng hải quân, nếu cần thiết, "để bảo vệ quyền lợi của Trung Quốc".
"Tùy thuộc tình hình diễn biến thế nào, Trung Quốc phải sẵn sàng cho hai phương án: đàm phán để đạt được một giải pháp hòa bình hoặc đáp lại khiêu khích bằng các cuộc phản công chính trị, thậm chí là quân sự", bài xã luận có đoạn.
Báo Trung Quốc dẫn ra các phương án như sau: "Đầu tiên Trung Quốc sẽ đối phó bằng lực lượng cảnh sát trên biển, và nếu cần thiết sẽ phản công bằng hải quân".
Trước đó, một tờ báo Hong Kong cũng phát đi tín hiệu cứng rắn của Trung Quốc. Tờ Văn Hối, được cho là tiếng nói của Bắc Kinh ở đặc khu, đăng xã luận nói rằng người Trung Quốc sẽ "có đòn phản kích" chứ "quyết không ngồi nhìn".
Bài xã luận của Văn Hối chỉ rõ rằng thông qua hai cuộc diễn tập hải quân ở khu vực Biển Đông, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu cảnh cáo rõ ràng: “Cho dù chủ trương giải quyết tranh chấp trên Biển Đông bằng phương thức hòa bình, nhưng Trung Quốc cũng đã làm tốt các công tác chuẩn bị cần thiết về mặt quân sự, có đủ quyết tâm và thực lực để bảo đảm lợi ích cốt lõi của đất nước không bị xâm phạm”.
Đồng thời, Quân đội Trung Quốc đã “bày thế trận sẵn sàng chờ quân địch”, “quyết không ngồi đó để nhìn” những hành động xâm phạm chủ quyền quá đáng mà nhất định sẽ có đòn “phản kích mạnh mẽ”.
Những bài xã luận như thế này được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc biểu dương lực lượng của mình bằng hai cuộc tập trận mới đây, trong đó có một cuộc diễn ra ba ngày trên Biển Đông. Hôm qua, tờ Hong Kong Commercial Daily cũng vừa loan tin Bắc Kinh sẽ sớm thử tàu sân bay đầu tiên. Báo cho biết việc chạy thử tàu sân bay được sẽ "răn đe các nước đang nhòm ngó" Biển Đông. Quân đội Trung Quốc không bình luận gì về thông tin trên.
Trong khi đó tại hội thảo về Biển Đông ở Washington, Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain cho biết, Mỹ cần giúp đỡ các nước Đông Nam Á tăng cường lực lượng trên biển để đối phó với những tuyên bố "không có cơ sở" của Trung Quốc ở Biển Đông. McCain tỏ ra quan ngại về những hành động ngày càng quyết liệt của Trung Quốc trong vấn đề biển đảo, đặc biệt trong vùng biển mà một số các nước ASEAN cũng khẳng định chủ quyền.
Nghị sĩ kỳ cựu của Mỹ này nói rằng Washington cần trợ giúp ASEAN phát triển và triển khai hệ thống cảnh báo sớm trên biển và tàu an ninh cũng như các hệ thống hàng hải cơ bản.
Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain đã kêu gọi Mỹ thiết lập trợ giúp chính trị và quân sự cho các quốc gia Đông Nam Á để đối phó với Trung Quốc trong các mâu thuẫn ngày càng gia tăng ở Biển Đông.
Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain.
Ông McCain, một thành viên cấp cao của đảng Cộng hoà, cho rằng Mỹ nên trợ giúp các nước ASEAN nhằm phát triển và triển khai một hệ thống cảnh báo sớm cùng tàu thuyền tại các vùng biển tranh chấp.
Thượng nghị sĩ Mỹ kỳ cựu nói Mỹ cũng nên dùng ngoại giao để trợ giúp các quốc gia Đông Nam Á giải quyết các tranh chấp và "thiết lập một mặt trận đoàn kết hơn".
“Trung Quốc muốn lợi dụng sự chia sẽ giữa các thành viên ASEAN để thúc đẩy chương trình nghị sự của riêng họ”, ông McCain phát biểu tại Hội thảo về an ninh hàng hải ở Biển Đông, do Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề chiến lược và quốc tế của Mỹ (CSIS) tổ chức tại thủ đô Washington, Mỹ.
Ông McCain, người được biết đến với chính sách quân sự quyết đoán, cũng hoan nghênh việc bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông của chính quyền Tổng thống Barack Obama nhưng nói thêm rằng cần thúc đẩy việc này hơn nữa.
Thượng nghị sĩ Arizona nói Mỹ cần “cho các nước khác biết rằng tuyên bố nào được Mỹ chấp nhận, tuyên bố nào thì không và chúng ta sẽ ủng hộ những hành động nào - đặc biệt là bảo vệ Philippines, một đồng minh thân thiết.
Tuyên bố của ông McCain được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng tại Biển Đông đã gia tăng trong những tháng gần đây vì các hành động gây hấn của Trung Quốc.
Ông McCain nói ông hoan nghênh quan hệ hợp tác với Trung Quốc và không muốn nhìn thấy xung đột. Nhưng ông cũng thẳng thừng cáo buộc rằng chính “thái đội hung hăng” và “những tuyên bố lãnh thổ không có căn cứ” của Trung Quốc là nguyên nhân của những căng thẳng gần đây.
Tuần trước, Trung Quốc tuyên bố nước này sẽ không sử dụng vũ lực tại Biển Đông và hối thúc các nước khác “làm nhiều việc hơn nữa để chứng tỏ hoà bình và ổn định trong khu vực”.
Singapore đã kêu gọi Trung Quốc làm rõ các tuyên bố của họ ở Biển Đông sau những diễn biến căng thẳng gần đây giữa Trung Quốc với Việt Nam và Philippines.
Trung Quốc đã điều động một trong những tàu tuần tra hàng hải lớn nhất của họ tới Biển Đông Ảnh: china-pla
Singapore cho rằng, “sự mơ hồ” của Trung Quốc đã khiến cộng đồng quốc tế lo ngại. Singapore không tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, nhưng khẳng định, họ quan tâm “tới bất kỳ điều gì ảnh hưởng đến tự do hàng hải trong các tuyến đường biển quốc tế”.
Biển Đông – vùng biển giàu tiềm năng dầu khí là nơi diễn ra tuyên bố chủ quyền chồng lấn giữa Trung Quốc và một số nước Đông Nam Á. Trong đó, Trung Quốc với việc tự mình đưa ra bản đồ hình chữ U đã tuyên bố chủ quyền với hầu hết Biển Đông.
Trong tuyên bố đưa ra, Bộ Ngoại giao Singapore nói: “Chúng tôi nghĩ rằng, những lợi ích của chính Trung Quốc là làm rõ các tuyên bố ở Biển Đông một cách chính xác hơn là sự mơ hồ hiện tại đến mức gây ra những quan ngại nghiêm trọng trong cộng đồng hàng hải quốc tế”.
Theo giới phân tích, Singapore không tuyên bố chủ quyền ở vùng biển tranh chấp nhưng cùng với các nước khác trong khu vực cũng như Mỹ, họ có mối quan tâm mạnh mẽ trong tự do hàng hải. Singapore là quốc gia thương mại lớn cũng như là nơi có một căn cứ hải quân Mỹ.
Tuyên bố của Singapore được đưa ra sau khi một trong những tàu tuần tra hàng hải lớn nhất của Trung Quốc mang tên Hải tuần 31 đã đi qua Biển Đông, tới thăm Singapore. Trước đó, báo chí Trung Quốc đưa tin, tàu Hải tuần 31 đã rời nước này hôm thứ Tư, đảm nhận nhiệm vụ giám sát các tàu nước ngoài và “bảo vệ an ninh hàng hải” khi trên đường tới Singapore.
Vài tuần gần đây, căng thẳng Biển Đông gia tăng mạnh với việc cả Việt Nam và Philippines cùng lên tiếng cáo buộc Trung Quốc tăng cường các hành động gây hấn để khẳng định tuyên bố hàng hải.
Vào ngày 26/5 và 9/6, tàu Trung Quốc đã hai lần cắt cáp tàu thăm dò dầu khí Việt Nam khi các tàu thăm dò hoạt động trong phạm vi chủ quyền của Việt Nam. Manila khẳng định, Trung Quốc ít nhất đã 6 lần xâm nhập vào vùng biển mà Philippines tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.
Trong Hội nghị thường niên lần thứ 21 của các nước thành viên Công ước LHQ về Luật biển (SPLOS 21) từ 13-17/6 tại trụ sở LHQ ở New York, Singapore cùng với các quốc gia Đông Nam Á khác (Việt Nam, Indonesia, Philippines, Malaysia, Thái Lan và Lào) đã đưa ra kêu gọi giải pháp hoà bình và sử dụng Công ước LHQ về Luật Biển để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông.
Phái đoàn Thường trực Philippines tại LHQ trong cuộc họp cũng lên tiếng phản đối Trung Quốc mở rộng khái niệm về khu vực tranh chấp ở Biển Đông, trong đó tính cả những vùng thuộc thẩm quyền Philippines.
Các nước thuộc ASEAN đã nhấn mạnh tính cần thiết của việc duy trì hoà bình và an ninh trong khu vực. “Các quy tắc của pháp luật là nền tảng của trật tự, hoà bình, và công bằng trong xã hội hiện đại. Sự gia tăng của một hệ thống quốc tế dựa trên những nguyên tắc ấy tạo ra tính công bằng lớn hơn trong các vấn đề toàn cầu”, phái đoàn từ Philippines đã đọc lời kêu gọi của các nước.
“Tôn trọng và tuân thủ luật pháp quốc tế sẽ đảm bảo hoà bình và giải quyết các xung đột. Luật pháp quốc tế tạo ra tiếng nói bình đẳng với các quốc gia bất kể tầm vóc chính trị, kinh tế hay quân sự, và loại bỏ việc sử dụng vũ lực trái pháp luật một cách tuyệt đối”, tuyên bố trên nhấn mạnh.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế hôm qua khai mạc hội nghị “An ninh hàng hải trên Biển Đông” tại Washington, Mỹ, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại vùng biển này.
Các chiến sĩ đảo Đá Lớn tuần tra (Ảnh: Thanh Vũ/TTXVN)
Tới dự hội nghị có khoảng 20 chuyên gia hàng đầu thế giới về vấn đề Biển Đông, cùng khoảng 80 quan chức cấp cao, các nhà quản lý cùng đại diện của nhiều cơ quan truyền thông. Đến từ Việt Nam tham dự hội nghị này có tiến sĩ Trần Trường Thủy, giám đốc chương trình nghiên cứu Biển Đông, luật sư Nguyễn Duy Chiến và tiến sĩ Đặng Đình Quý, giám đốc Học viện Ngoại giao.
Hội nghị tập trung vào 4 chủ đề chính, gồm đánh giá lợi ích và vai trò của các bên tại Biển Đông, cập nhật những diễn biến gần đây trên Biển Đông, đánh giá hiệu quả của các khuôn khổ và cơ chế về an ninh hàng hải hiện nay tại Biển Đông, các kiến nghị về chính sách nhằm tăng cường an ninh tại Biển Đông. Các chủ đề nói trên được lần lượt chia đều trong chương trình làm việc kéo dài hai ngày của hội nghị.
Trong ngày làm việc thứ nhất, các học giả tập trung thuyết trình và thảo luận về lợi ích và vai trò của các bên tại Biển Đông, cũng như những diễn biến gần đây tại vùng biển này. Tối 20/6, tức là sáng nay theo giờ Hà Nội, sau khi kết thúc ngày thứ nhất của hội nghị, các đại biểu nghe phát biểu của nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ John McCain.
Hội nghị “An ninh hàng hải trên Biển Đông” được tổ chức ngay trước Diễn đàn an ninh khu vực ASEAN (ARF) trong tháng 7 và hội nghị thượng đỉnh Đông Á (EAS) vào tháng 10 tại Indonesia. Hội nghị sẽ kết thúc trong ngày hôm nay, 21/6.
Tình hình tại Biển Đông thời gian qua đột ngột căng thẳng sau các vụ tàu Trung Quốc cắt cáp và cản trở hoạt động của các tàu khảo sát địa chấn thuộc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam. Trung Quốc đồng thời có những va chạm với Philippines trên Biển Đông. Giới phân tích cho rằng những động thái gần đây của Trung Quốc nằm trong toan tính biến yêu sách đường 9 đoạn trên Biển Đông thành hiện thực, khiến vấn đề an ninh hàng hải trên vùng biển này bị đặt trước nhiều câu hỏi lớn.
Hôm nay Singapore đề nghị Trung Quốc làm rõ hơn các tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông, và nói rằng sự mập mờ hiện nay gây quan ngại cho cộng đồng quốc tế.
Tàu Trung Quốc trong một cuộc tập trận trên biển Hoa Đông năm 2010. Ảnh: Xinhua.
Bộ Ngoại giao Singapore nói rằng nước này không có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, nhưng Singapore là một quốc gia thương mại quan trọng và lợi ích của nước này có thể bị ảnh hưởng bởi các vấn đề liên quan đến tự do hàng hải trong khu vực.
Căng thẳng giữa Trung Quốc và một số nước trong khu vực Đông Nam Á gia tăng thời gian gần đây liên quan đến Biển Đông. Việt Nam tố cáo tàu của Trung Quốc vi phạm khu vực đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam. Philippines cũng cáo buộc tàu Trung Quốc xâm phạm vùng nước mà Manila tuyên bố chủ quyền. Trước sự lo ngại của các bên, Trung Quốc nói nước này sẽ không dùng đến vũ lực trong giải quyết tranh chấp Biển Đông.
Tuyên bố của Singapore đưa ra hôm nay, sau khi tàu Haixun 31, con tàu hải tuần lớn nhất Trung Quốc, cập cảng quốc đảo sau khi đi qua Biển Đông.
""Chúng tôi cho rằng Trung Quốc có lợi ích trong việc làm rõ các tuyên bố chủ quyền của mình" trên Biển Đông, "với sự chính xác hơn nữa bởi tình trạng không rõ ràng hiện nay đã gây lo ngại sâu sắc cho cộng đồng hàng hải quốc tế", tuyên bố của Bộ Ngoại giao Singapore có đoạn.
"Singapore không phải là một bên tuyên bố chủ quyền và không ủng hộ hay phản đối bên nào", AFP dẫn nội dung văn bản. "Nhưng là một quốc gia có nhiều hoạt động thương mại, Singapore quan tâm đến tự do hàng hải trên tất cả các tuyến đường biển", trong đó có các tuyến trên Biển Đông.
Cuối tuần trước, Philippines điều soái hạm của mình tới Biển Đông, sau khi Trung Quốc đưa tàu Hải tuần 31 đến khu vực. Mới đây Trung Quốc cũng thông báo đã tiến hành tập trận ba ngày đêm, luyện chiến thuật đổ bộ và chống ngầm, trên Biển Đông.
Tại Singapore hiện có các tàu của Mỹ đang tham gia cuộc tập trận chung thường niên với các nước ASEAN. Mỹ cũng sẽ có cuộc diễn tập hải quân với Philippines cuối tháng này ở vùng biển phía tây Philippines.
Tổng thống Philippines Benigto Aquino III hôm qua nhấn mạnh rằng nước ông sẽ không để Trung Quốc bắt nạt trên Biển Đông và yêu cầu Bắc Kinh chấm dứt xâm phạm các khu vực Manila tuyên bố chủ quyền.
Rajah Humabon tàu chiến lớn nhất của Philippines đến Biển Đông
Trong cuộc trả lời phỏng vấn AP, ông Aquino cho biết thêm, cuộc thăm dò dầu khí do chính phủ hậu thuẫn trên các vùng Biển Đông mà Philippines tuyên bố chủ quyền cho thấy triển vọng rất tốt. Ông không cho biết chi tiết nhưng khẳng định nước này có quyền khai thác tại các vùng biển của mình bất chấp việc Trung Quốc cũng đòi chủ quyền tại đây.
Tổng thống Philippines Benigto Aquino III. Ảnh: AP.
Trong khi đó, Trung Quốc vẫn ngang nhiên đòi thực thi đường lưỡi bò kiểm soát 80% Biển Đông dù không có bất cứ cơ sở pháp lý nào. Thậm chí Bắc Kinh tuần trước còn đòi các nước láng giềng ở phía nam Biển Đông ngừng thăm dò dầu khí tại đây nếu không có sự cho phép của Trung Quốc.
Phản ứng trước các yêu sách của Bắc Kinh, tổng thống Philippines tuyên bố: "Chúng tôi có cơ sở rất vững chắc để nói rằng 'đừng có xâm phạm vào vùng chủ quyền của chúng tôi' và đó không phải là vùng tranh chấp và cũng không nên trở thành nguyên nhân của sự tranh chấp".
"Chúng tôi sẽ tiếp tục đối thoại, nhưng tôi nghĩ đã là vấn đề nội bộ thì chúng tôi không cần phải xin phép bất cứ ai cả. Chiến lược tổng thể là chúng tôi sẽ không tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang với Trung Quốc. Chúng tôi sẽ không làm căng thẳng thêm tình hình nhưng chúng tôi phải bảo vệ quyền lợi của mình", tổng thống Philippines nói thêm.
Trong thời gian vài tháng qua, Philippines đã 6 lần lên tiếng phản đối Trung Quốc xâm phạm khu vực đặc quyền kinh tế 200 hải lý của quốc gia Đông Nam Á này theo Công ước về luật biển của Liên Hợp Quốc. Trong đó Manila cáo buộc tàu hải quân Trung Quốc đã quấy rối tàu thăm dò của Philippines tại khu vực chỉ cách đảo lớn Palawan 130 km, hồi tháng 2.
Trong khi đó, sau mỗi lần xâm phạm Bắc Kinh lại lên tiếng tố ngược Philippines xâm phạm chủ quyền của họ và cho rằng các tàu Trung Quốc chỉ đang thực thi quyền chấp pháp bình thường. Giới phân tích cho rằng đây chỉ là cái cớ để Bắc Kinh biến những vùng không có tranh chấp với các láng giềng trên Biển Đông thành có tranh chấp để nhân cơ hội nhảy vào khai thác dầu khi tại khu vực giàu tiềm năng nhưng nhạy cảm này.
Căng thẳng trên Biển Đông cũng đang có nhân tố mới khi Mỹ ngày càng bộc lộ quan điểm muốn đóng vai trò trong việc giải quyết tranh chấp đa phương tại đây. Washington có hiệp ước về quốc phòng chung với Manila, đồng nghĩa với việc nếu Trung Quốc tấn công Philippines, Mỹ sẽ có nghĩa vụ bảo vệ đồng minh Đông Nam Á. Đại sứ Mỹ tại Manila Harry Thomas tuần trước tuyên bố Washington luôn đứng cạnh Philippines.
Các quốc gia châu Á lâu nay ngờ vực những cam kết ngoại giao của Trung Quốc về hòa bình và ổn định khu vực, mới đây lại phải lưu tâm đến tuyên bố của Bắc Kinh về đẩy nhanh việc xây dựng một hải quân biển xa hiện đại.
Những “chiến lược” của Bắc Kinh sau tuyên bố này là gì?
Tàu Tuần hải 31 Trung Quốc tuyên bố vừa triển khai đến Biển Đông.
Những phô trương
Báo chí Trung Quốc hôm 17/6 đưa tin nước này sẽ tăng cường mạnh mẽ quy mô lực lượng hải tuần vào năm 2020 “để bảo vệ các quyền lợi của Trung Quốc”, trong bối cảnh căng thẳng về tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông (mà Trung Quốc gọi là Nam Hải) đang gia tăng.
Theo tờ China Daily tiếng Anh của Trung Quốc, từ nay đến 2015, lực lượng hải giám sẽ có 16 máy bay và 350 tàu tuần tra. Hiện nay, quân số lực lượng hải giám Trung Quốc vào khoảng 9.000 nguời và đến năm 2020 sẽ lên đến 15.000 người.
Báo trên dẫn lời một quan chức cấp cao của Lực ượng giám sát hàng hải giấu tên cho biết đội tuần tra sẽ có 359 tàu vào năm 2015 và 520 tàu vào năm 2020, và cũng sẽ có 16 máy bay vào năm 2015.
Trung Quốc có ít nhất 26 tàu hải giám với trọng lượng nước rẽ từ 1.000 tấn trở lên.
Giải thích lý do Bắc Kinh tăng cường lực lượng hải giám, China Daily viết: “Số vụ xâm phạm không phận và hải phận Trung Quốc đã gia tăng trong những năm vừa qua. Lực lượng hải giám Trung Quốc ghi nhận được 1303 vụ xâm nhập đường biển và 214 vụ xâm phạm không phận trong năm 2010, trong khi đó, tổng số xâm phạm trong năm 2007 chỉ là 110 trường hợp”.
Cùng lúc thông báo kế hoạch tăng cường lực lượng hải giám, Trung Quốc đã điều động tàu hải giám lớn nhất, tàu Tuần hải 31, đến khu vực Biển Đông. Về mặt chính thức, chiếc tàu này sẽ đậu tại cảng Singapore trong hai tuần trong khuôn khổ các trao đổi về tìm kiếm cứu nạn, chống hải tặc và quản lý bến cảng.
Trung Quốc cũng vừa đưa tàu khảo sát vùng biển gần đảo Okinotori của Nhật Bản. Trung Quốc từ trước đến nay vẫn cho rằng đảo Okinotori chỉ là một “tảng đá”, nên việc Nhật Bản thiết lập vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) là không phù hợp. Trung Quốc đã tăng cường hoạt động ở vùng biển xung quanh đảo này của Nhật Bản.
Đầu năm nay, giới chức hànghải Trung Quốc tuyên bố “chiến thắng” trong việc bảo vệ các tuyến vận chuyển dầu và chống hải tặc đe dọa ngư dân cũng như các tàu thuyền thương mại trong và ngoài các vùng biển Trung Quốc. Họ nói rằng lực lượng hàng hải đã tiến hành hơn 1.600 cuộc giám sát biển trong 5 năm qua, tổng cộng bao quát được 1,6 triệu hải lý.
Tài liệu Tăng cường Luật pháp Biển Trung Quốc của Cơ quan quản lý Đại dương (SOA) trực thuộc Nhà nước Trung Quốc được công bố gần đây cho biết, năm 2010 Cơ quan Hải giám Trung Quốc (CMS) của SOA đã tiến hành 118 lượt tuần tra giám sát trong một khu vực biển rộng 211.428 hải lý và thực hiện 523 chuyến bay trên khu vực 538.480 km. Các toán tuần tra của Trung Quốc đã theo dõi 1.303 tàu thuyền, 214 chuyến bay và 43 mục tiêu khác của nước ngoài.
Trung Quốc kỷ niệm “Ngày Đại dương thế giới” 8/6 bằng việc khẳng định tham vọng trở thành một siêu cường hàng hải cũng như tuyên bố sẽ đẩy mạnh kiểm soát các vùng biển, trong đó có cả những khu vực tranh chấp ở Biển Đông và Hoa Đông. Bắc Kinh đã không giấu giếm kế hoạch tham vọng tăng cường thêm nhiều tàu hải giám hiện đại trong 5 năm tới, theo đó lực lượng giám sát biển sẽ được mở rộng lên 16 trực thăng và 350 tàu, với 45 tàu thuộc loại có trọng lượng nước rẽ trên 1.000 tấn.
Lo ngại
Lực lượng hải giám thuộc Cục Hải dương nhà nước Trung Quốc, cơ quan giám sát duyên hải và các vùng lãnh hải của Trung Quốc.
Cơ quan Hải giám Trung Quốc có nhiệm vụ chủ yếu là tuần tra các vùng đặc khu kinh tế biển (EEZ) - được mở rộng từ bờ biển Trung Quốc ra xa mặt biển 200 hải lý. Việc tăng số vụ tuần tra biển của Cơ quan Hải giám Trung Quốc cho thấy cơ quan này đang đẩy mạnh công tác quản lý biển do Trung Quốc ngày càng trở nên quyết đoán trước những bất đồng lãnh thổ khu vực.
Theo tài liệu mới đây của viện Jamestown Foundation (Mỹ), Trung Quốc đang tăng cường nhiệm vụ hải giám và củng cố khả năng theo dõi, răn đe và ngăn chặn các tàu thuyền nước ngoài hoạt động trên các vùng biển mà Bắc Kinh tuyên bố thuộc chủ quyền của họ.
Hiện nay, Cơ quan Hải giám Trung Quốc được trang bị khoảng 300 tàu hải giám, trong đó có gần 30 tàu trọng tải trên 1.000 tấn và 10 máy bay, kể cả 4 máy bay trực thăng.
Để tăng cường khả năng chỉ huy, kiểm soát, thông tin liên lạc, máy tính, tình báo, giám sát và trinh sát, Cơ quan Hải giám Trung Quốc đang nỗ lực trang bị các loại phương tiện công nghệ cao và máy móc hiện đại. Ví dụ, tàu hải giám trọng lượng 3.000 tấn mới có tên "Haijin 83" được trang bị các máy bay trực thăng đỗ trên boong tàu, các thiết bị vệ tinh mới nhất và máy móc hiện đại.
Đáng chú ý, Cơ quan này cũng đang trang bị hệ thống thông tin liên lạc hiện đại để kết nối với các hệ thống thông tin liên lạc bờ biển, trên không, trên biển và vũ trụ.
Giáo sư Li Mingjiang thuộc Đại học Tổng hợp Công nghệ Nanyang, Xinhgapo, nhận định nhìn chung khả năng giám sát biển hiện nay của Trung Quốc còn kém Nhật Bản, nhưng chẳng bao lâu nữa "tình hình sẽ thay đổi".
“Biện pháp mới nhất là tăng thêm số lượng nhân viên và tàu chiến chắc chắn sẽ giúp Trung Quốc hiện diện tích cực hơn trên các vùng biển và Biển Đông. Bắt đầu từ tháng 4/2010, Trung Quốc đã giám sát tất cả các vùng biển mà họ quan tâm. Có thể Trung Quốc sẽ tăng số lần giám sát các vùng biển từ 1 đến 2 lần/vài tháng trước đây lên giám sát hàng ngày”, Li Mingjiang nói.
Giới phân tích nhận định, sắp tới Trung Quốc sẽ tiếp tục đẩy mạnh bất đồng lãnh thổ với các nước theo hướng có lợi cho họ bằng cách thể hiện sức mạnh quân sự. Cuộc đối đầu gần đây giữa các tàu giám sát Trung Quốc với tàu Bình Minh 02 và các tàu cá của Việt Nam trên Biển Đông cho thấy sức mạnh và mối đe dọa ngày càng tăng của Trung Quốc đối với các nước khu vực.
Giáo sư Trương Minh Lượng của Đại học Tế Nam (Quảng Châu) thì bày tỏ lo ngại về sự mở rộng nhanh chóng các lực lượng hàng hải này, nói rằng nó có thể phủ bóng đen hơn nữa lên các quan hệ giữa Bắc Kinh với những láng giềng vốn đã ngờ vực. Theo ông, bảo vệ các lợi ích hàng hải bằng phô trương sức mạnh “dường như không có lợi cho việc duy trì sự ổn định khu vực về dài hạn”.
Tàu Trung Quốc trong một cuộc tập trận trên biển Hoa Đông năm 2010. Ảnh: Xinhua. 
